Khi Donald Trump công bố các mức thuế "Ngày Giải phóng" vào tháng 4 năm ngoái, nhiều bên tham gia thị trường lo ngại nhiệm kỳ tổng thống thứ hai của ông có thể gây tác động tàn khốc lên thị trường chứng khoán. Tuy nhiên, sau nhịp giảm ban đầu, thị trường đã bước vào giai đoạn tăng trưởng ổn định khi Mỹ đạt được các thỏa thuận có lợi với một số đối tác thương mại trọng yếu. Từ đáy đầu tháng 4 đến hết năm 2025, hai chỉ số lớn Nasdaq 100 và S&P 500 đã tăng trung bình 35%, mang lại tỷ suất lợi nhuận hằng năm ấn tượng trên 20%. Nhưng rồi bước sang năm 2026, Nhà Trắng đã khởi động chiến dịch thay đổi chế độ bằng sức mạnh quân sự, trước hết tại Venezuela và hiện nay là Iran.
Về lý thuyết, việc loại bỏ các lãnh đạo không liên kết tại hai quốc gia sản xuất dầu mỏ then chốt này có thể giúp Mỹ duy trì vị thế bá chủ toàn cầu, nhưng trên thực tế, điều đó đã phải đánh đổi bằng sự suy yếu trong ngắn hạn của cổ phiếu trong nước. Khi quý 1/2026 sắp khép lại, chứng khoán Mỹ hiện ghi nhận mức sinh lời khoảng -1% tính từ đầu năm, điều chắc chắn sẽ ảnh hưởng đến niềm tin của nhà đầu tư trong phần còn lại của năm. Những hệ lụy khác của xung đột có khả năng sẽ trầm trọng hóa tác động, bao gồm giá dầu tăng và rủi ro lạm phát tiềm ẩn có thể khiến các ngân hàng trung ương khó can thiệp ở quy mô toàn diện. Nhưng những yếu tố này sẽ tác động thực tế ra sao tới cổ phiếu Mỹ, và liệu có lựa chọn thay thế nào khác ngoài vàng hay tiền mặt không?
Dòng tiền thời chiến
Cuộc chiến của Mỹ với Iran và cuộc khủng hoảng lan rộng ở Trung Đông đã trở thành chất xúc tác cho đà sụt giảm của thị trường chứng khoán. Giá dầu tăng vọt cùng mức độ bất định toàn cầu do đợt leo thang đột ngột từ một bất đồng vốn chỉ mang tính khu vực chắc chắn sẽ ảnh hưởng đến năng suất và tâm lý kinh doanh nói chung. Với giá dầu có lúc chạm ngưỡng 119 USD/thùng trong tuần này trước khi hạ nhiệt về quanh mốc 100 USD, chi phí vận hành doanh nghiệp không chỉ cao hơn đáng kể mà còn biến động khó lường. Theo dữ liệu từ thị trường dự đoán Kalshi, xác suất xảy ra suy thoái trong năm nay đã tăng vọt lên mức 35% vào sáng sớm thứ Hai, so với mức khoảng 20% hồi đầu tháng 2. Khi chưa thấy lối thoát, rủi ro về một thị trường giá xuống kéo dài – có thể khiến chứng khoán Mỹ giảm từ 20% trở lên – đang gia tăng theo từng ngày. Cú sụt giảm mạnh như vậy có thể sẽ kìm hãm chi tiêu, ngay cả đối với các hộ gia đình khá giả; nếu không có biện pháp can thiệp mạnh mẽ, thu nhập dư dả để đầu tư vào cổ phiếu sẽ giảm, khiến thị trường giá xuống càng thêm kéo dài.
Tuy nhiên, Fed dưới thời tân chủ tịch thân Trump, Kevin Warsh, nhiều khả năng sẽ có những động thái can thiệp nhằm giảm thiểu tác động. Không có gì bí mật khi Warsh được chọn để thực hiện các đợt cắt giảm lãi suất mà ông Trump đã gây sức ép đòi Powell thực hiện bấy lâu nay. Áp lực giá cả đã ổn định ở mức 2,4% trong tháng 2 như dự báo, qua đó mở đường cho việc cắt giảm lãi suất vào tháng 4 hoặc tháng 5. Tuy nhiên, cuộc chiến với Iran và giá dầu leo thang có thể đảo ngược xu hướng này vào tháng 3, khiến ông Warsh phải thận trọng tùy vào mức độ tăng tốc của lạm phát. Những dữ liệu quan trọng khác cần theo dõi là báo cáo việc làm và chỉ số PMI; các chỉ số này sẽ cho thấy Fed có thể tung ra gói kích thích ở mức độ nào. Tóm lại, Mỹ khó có khả năng đối mặt với một cuộc suy thoái trầm trọng và kéo dài, nhưng chúng ta có thể sẽ chứng kiến một năm với tỷ suất lợi nhuận ròng ở mức âm hoặc thấp kỷ lục, tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng của cuộc khủng hoảng cũng như các biện pháp ứng phó.
Nhìn sang phương Đông
Dù thị trường chứng khoán Mỹ gặp nhiều lực cản khi Nasdaq và S&P 500 ghi nhận mức sụt giảm đáng kể, bức tranh toàn cầu lại cho thấy nhiều sắc thái hơn. Một số thị trường mới nổi đầy triển vọng đã tỏ ra bền bỉ hơn trước những biến động địa chính trị gần đây. Đáng chú ý, cổ phiếu Trung Quốc đã trụ vững tốt hơn so với các đối thủ quốc tế kể từ khi xung đột bắt đầu, với chỉ số CSI 300 chỉ giảm nhẹ 0,1%. Đây là một phản ứng khá bình thản, nhất là khi Trung Quốc phụ thuộc lớn vào năng lượng nhập khẩu. Sự ổn định tương đối này một phần đến từ nỗ lực đồng bộ của Trung Quốc trong những năm gần đây nhằm đẩy nhanh chuyển dịch năng lượng xanh và thúc đẩy sử dụng xe điện. Các sáng kiến chiến lược này đã giúp nền kinh tế giảm bớt tác động trực tiếp từ chi phí nhiên liệu leo thang.
Ngoài ra, đồng nhân dân tệ vẫn duy trì sự ổn định so với đồng USD, trong khi lợi suất trái phiếu chính phủ gần như không biến động, giúp củng cố thêm khả năng chống chịu tài chính của Trung Quốc. Tại những nơi khác ở châu Á, bức tranh thị trường có sự phân hóa hơn, khi Nhật Bản, Hàn Quốc và Ấn Độ đều ghi nhận mức giảm từ 5% đến 10%. Tuy nhiên, sự kết hợp giữa mức định giá hiện tại cực kỳ hấp dẫn – thấp hơn đáng kể so với thời điểm đại dịch – cùng đà tăng trưởng vững chắc của các chỉ số CSI 300 và China A50 (lần lượt tăng 20% và 10% trong 12 tháng qua), đang mở ra những cơ hội đầu tư đầy hứa hẹn. Các "ông lớn" công nghệ như Alibaba và Tencent hiện đang giao dịch với hệ số P/E dưới 20, mang lại triển vọng tăng trưởng dài hạn đầy hứa hẹn. Trong khi đó, các doanh nghiệp như Haier Smart Home và Midea hiện có mức định giá hợp lý, đi kèm với tỷ suất cổ tức vượt mức 5%. Khi kinh tế toàn cầu vượt qua giai đoạn biến động này, sự phân hóa lợi nhuận giữa các thị trường quốc tế càng khẳng định tầm quan trọng của một chiến lược đầu tư đa dạng hóa theo địa lý và có chiều sâu.
